Publiczna Szkoła Podstawowa
im. Stanisława Staszica w Chrząstowicach

WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM DORADZTWA ZAWODOWEGO



WEWNĄTRZSZKOLNY SYSTEM  DORADZTWA ZAWODOWEGO  

Spis treści:

1.      Podstawy prawne.

2.      Wstęp.

3.      Założenia i zakres WSDZ.

4.      Cele WSDZ.

5.      Adresaci WSDZ.

6.      Osoby odpowiedzialne za realizację WSDZ.

7.      Metody i formy pracy doradczej.

8.      Treści programowe.

9.      Spodziewane efekty i przewidziane rezultaty wynikające z wdrożenia WSDZ.

10.  Ocena i ewaluacja.

1. Podstawy prawne

Najważniejsze założenia związane z realizacją WSDZ w szkole zawarte są w dokumentach:

  1. Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. o systemie oświaty, zobowiązuje placówki oświatowe do „przygotowania uczniów do wyboru zawodu i kierunku kształcenia”.
  2. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 marca 2017 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół, nakładają na dyrektorów i rady pedagogiczne „obowiązek organizacji wewnątrzszkolnego systemu poradnictwa zawodowego oraz zajęć związanych z wyborem kierunku kształcenia  i zawodu”.
  3. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach.  Zajęcia związane z wyborem kierunku kształcenia i zawodu oraz planowaniem kształcenia i kariery zawodowej … prowadzą nauczyciele, wychowawcy grup wychowawczych i specjaliści.
  4. Rozporządzenia  Ministra  Edukacji  Narodowej  w  sprawie  ramowych  planów nauczania dla publicznych szkół z dnia 28 marca 2017r., (Dz.U. 2017, poz. 703).

5.      Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną   w   stopniu   umiarkowanym     lub    znacznym,    kształcenia    ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz.U. 2017, poz. 356).

6.       Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 3 sierpnia 2018 r. w sprawie wykazu zajęć prowadzonych bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz przez nauczycieli poradni psychologiczno-pedagogicznych oraz nauczycieli: pedagogów, psychologów, logopedów, terapeutów pedagogicznych i doradców zawodowych (Dz.U. 2018, poz. 1601).

7.      Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 sierpnia 2018r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2018, poz. 1675)

 

2. Wstęp

Współczesny rynek edukacji i pracy podlega ciągłym zmianom. Postępująca globalizacja, informatyzacja, robotyzacja, bezrobocie oraz dokonujące się procesy integracyjne w świecie powodują trudności w przystosowaniu się do tych zmian. Obecna sytuacja społeczno-ekonomiczna naszego kraju stawia przed ludźmi duże wyzwania, podejmowane decyzje nabierają szczególnego znaczenia. Dotyczy to także planowania przyszłej edukacji i drogi zawodowej. Współczesne wyzwania cywilizacyjne stawiają nowe, wysokie zadania w zakresie edukacji i przygotowania młodych ludzi do pełnienia określonych ról zawodowych.

Dlatego też przygotowanie dzieci i młodzieży do wyboru, zgodnego z zainteresowaniami i zdolnościami, kierunku dalszego kształcenia, uwzględniającego wymogi rynku pracy, a także przygotowanie do późniejszego poszukiwania pracy jest jednym z priorytetowych zadań współczesnej szkoły. Niezwykle ważna jest umiejętność planowania kariery edukacyjno-zawodowej  przez uczniów, umiejętność podejmowania właściwych decyzji i dokonywania trafnych wyborów. Jak dobrze zaplanować przyszłość? Jak pomóc młodemu człowiekowi, by decydował w zgodzie ze sobą, ale bez oderwania od społecznych realiów?  Te pytania od lat towarzyszą pedagogom, wychowawcom i rodzicom. Dziś nabierają wyjątkowego znaczenia. Profesjonalne doradztwo zawodowe, działania z zakresu orientacji zawodowej pomagają w planowaniu i kształtowaniu kariery zawodowej. Obecnie wybór zawodu nie jest traktowany jako jednorazowy akt, ale jako ciąg decyzji, proces kolejnych przybliżeń, który zaczyna się we wczesnym dzieciństwie i trwa przez całe życie człowieka.

Wewnątrzszkolny System Doradztwa Zawodowego obejmuje ogół działań podejmowanych przez szkołę w celu prawidłowego przygotowania uczniów do wyboru dalszej ścieżki edukacyjnej i w odległej perspektywie do wyboru zawodu. Dobrze przygotowany uczeń do podjęcia decyzji edukacyjnej i zawodowej to taki, który wie jakie ma zainteresowania i predyspozycje, potrafi dokonać samooceny, zna swoją wartość oraz ma plany na przyszłość.

 

3. Założenia i zakres WSDZ

Wewnątrzszkolny System Doradztwa Zawodowego zakłada, że:

ü  wybór zawodu jest procesem rozwojowym i stanowiącym sekwencję decyzji podejmowanych na przestrzeni wielu lat życia;

ü  na wybór dalszej drogi edukacji składają się: wiedza na temat siebie, wiedza na temat zawodów, ścieżek edukacyjnych i rynku pracy;

ü  na wybór zawodu wpływają głównie cechy osobowościowe jednostki (temperament, charakter, poziom inteligencji, zainteresowania, zdolności), umiejętności, doświadczenia, wyznawane wartości i normy, czynniki emocjonalne, zdrowotne, rodzaj i poziom wykształcenia, wpływ rodziny, aktywność własna jednostki;

ü  preferencje zawodowe wywodzą się z doświadczeń dzieciństwa i rozwijają się w toku życia człowieka;

ü  działania w ramach WSDZ muszą być systematyczne i zaplanowane,

ü  WSDZ obejmuje indywidualną i grupową pracę z uczniami, rodzicami i nauczycielami (Radą Pedagogiczną);

ü  WSDZ ma charakter planowych działań ogółu nauczycieli i koordynowany jest przez szkolnego doradcę zawodowego, dzięki czemu wszelkie działania szkoły mają spójny charakter.

Zakres realizacji zadań:

ü  Publiczna Szkoła Podstawowa w Chrząstowicach realizuje doradztwo zawodowe przez prowadzenie zaplanowanych i systematycznych działań mających na celu wspieranie uczniów i w procesie podejmowania świadomych decyzji edukacyjnych i zawodowych.

ü  Doradztwo zawodowe jest realizowane:

* w szkołach podstawowych obejmują preorientację zawodową, która ma na celu wstępne zapoznanie dzieci z wybranymi zawodami oraz pobudzanie i rozwijanie ich zainteresowań i uzdolnień.

* w klasach I-VI na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych z zakresu kształcenia ogólnego. Działania w zakresie doradztwa zawodowego w klasach I-VI szkoły podstawowej obejmują orientację zawodową, która ma na celu zapoznanie uczniów z wybranymi zawodami, kształtowanie pozytywnych postaw wobec pracy i edukacji oraz pobudzanie, rozpoznawanie i rozwijanie ich zainteresowań i uzdolnień.

* w klasach VII i VIII na obowiązkowych zajęciach edukacyjnych z zakresu kształcenia ogólnego oraz na zajęciach z zakresu doradztwa zawodowego. Działania w zakresie doradztwa zawodowego w klasach VII i VIII szkoły podstawowej mają na celu wspieranie uczniów w procesie przygotowania ich do świadomego i samodzielnego wyboru kolejnego etapu kształcenia i zawodu, z uwzględnieniem ich zainteresowań, uzdolnień i predyspozycji zawodowych oraz informacji na temat systemu edukacji i rynku pracy.

* na zajęciach związanych z wyborem kierunku kształcenia i zawodu prowadzonych w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej;

*  na zajęciach z wychowawcą;

*  w ramach wizyt zawodoznawczych, które mają na celu poznanie przez dzieci i  uczniów środowiska pracy w wybranych zawodach, organizowanych u pracodawców, w szkołach prowadzących kształcenie zawodowe i innych.

4.Cele WSDZ

Celem WSDZ jest przygotowanie uczniów do trafnego wyboru drogi dalszego kształcenia i zawodu. Cel główny wykazuje konieczność kształcenia u uczniów konkretnych umiejętności i dyspozycji, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania w różnych rolach zawodowych i społecznych. Jest zobowiązaniem całej społeczności szkolnej do systematycznych oddziaływań wychowawczo – doradczych.

 

Cele szczegółowe

Uczniowie :

ü  rozwijają umiejętności pracy zespołowej, przełamywania barier środowiskowych oraz kształtowania właściwych relacji społecznych;

ü  znają swoje mocne i słabe strony;

ü  znają system kształcenia i zasady rekrutacji do szkół średnich;

ü  wiedzą ,jak się uczyć i rozwijać swoje zainteresowania, pasje i talenty;

ü  posiadają informacje o zawodach z najbliższego otoczenia; ;

Nauczyciele:

ü  potrafią diagnozować potrzeby i zasoby uczniów;

ü  rozwijają talenty, zainteresowania, zdolności, predyspozycje;

ü  wspierają rodziców w procesie doradczym, udzielają informacji, lub kierują do specjalistów;

ü  znają  ofertę szkół, zasady rekrutacji;

ü  włączają przedstawicieli instytucji i zakładów pracy w proces orientacji i doradztwa zawodowego w szkole.

Rodzice:

ü  znają swoje dziecko;

ü  są zaangażowani i przygotowani do pełnienia roli „doradców”;

ü  znają czynniki ważne przy wyborze szkoły i zawodu;

ü  znają ofertę szkół, zasady rekrutacji;

ü  wiedzą, gdzie szukać pomocy dla swoich dzieci w sytuacjach trudnych;

ü  angażują się w pracę doradczą szkoły (np. prezentują swoje zawody, zakłady pracy).

5.Adresaci

Adresatami WSDZ są uczniowie, nauczyciele i rodzice.

w ramach pracy z uczniami WSDZ obejmuje:

  • poznawanie siebie,
  • poznawanie zawodów,
  • autodiagnozę zainteresowań i preferencji,
  • udzielanie informacji edukacyjnej,
  • pracę indywidualną z uczniami, którzy mają problem z wyborem szkoły ponadpodstawowej,
  • pomoc w poszerzaniu wiedzy ogólnej i planowaniu kolejnych etapów rozwoju edukacyjno-zawodowego.

 

 

w ramach pracy z nauczycielami WSDZ obejmuje:

  • stworzenie i zapewnienie ciągłości działania wewnątrzszkolnego systemu doradztwa zawodowego,
  • identyfikację potrzeb uczniów i dostosowanie oferty edukacyjnej szkoły,
  • realizację działań z zakresu przygotowania uczniów do wyboru dalszej drogi kształcenia, a następnie drogi zawodowej i roli pracownika,
  • gromadzenie informacji i prowadzenie poradnictwa edukacyjno-zawodowego   w szkole,
  • realizację zadań wynikających z programu profilaktyczno - wychowawczego i programu doradztwa zawodowego w formie zajęć lekcyjnych, pogadanek, dyskusji, warsztatów, filmów,  wycieczek zawodoznawczych,
  • prezentację materiałów informacyjnych o wybranych szkołach średnich.

w ramach pracy z rodzicami WSDZ obejmuje:

  • włączanie rodziców, jako przedstawicieli różnych zawodów, do działań informacyjnych,
  • przygotowanie rodziców do efektywnego wspierania dzieci w podejmowaniu dalszych decyzji edukacyjnych,
  • indywidualną pracę z rodzicami uczniów, którzy maja problemy zdrowotne, emocjonalne, intelektualne, rodzinne,
  • prezentację założeń pracy informacyjno-doradczej szkoły na rzecz uczniów,
  • udostępnianie rodzicom aktualnej informacji edukacyjno-zawodowej.

6.Osoby odpowiedzialne za realizację WSDZ

Za realizację WSDZ odpowiada Dyrektor szkoły, doradca zawodowy, pedagog, psycholog szkolny, bibliotekarz, nauczyciele przedmiotowi, wychowawcy i inne osoby wspomagające działania doradcze. Wspólne planowanie działań systemowych przez specjalistów i nauczycieli, pozwoli podzielić się poszczególnymi zadaniami adekwatnie do posiadanej przez nich wiedzy, doświadczeń, kompetencji w obszarze wychowania, przedsiębiorczości, doradztwa i orientacji zawodowej.

Treści z zakresu doradztwa zawodowego są realizowane w szkole w ciągu roku szkolnego, zgodnie z programem doradztwa zawodowego.

7.Metody i formy pracy doradczej

Formy pracy adresowane do uczniów:

  • badanie (diagnoza) zapotrzebowania na działania doradcze prowadzone w szkole,
  • zajęcia warsztatowe (grupowe) służące rozbudzeniu świadomości konieczności planowania własnego rozwoju i kariery zawodowej,
  • zajęcia warsztatowe służące samopoznaniu i określeniu predyspozycji zawodowych,
  • warsztaty doskonalące umiejętności w zakresie komunikacji interpersonalnej  i współdziałania w grupie, radzenie sobie ze stresem,
  • zajęcia warsztatowe służące rozwijaniu i doskonaleniu umiejętności autoprezentacji,
  • udostępnianie informacji o szkołach i zawodach,
  • spotkania z przedstawicielami różnych zawodów,
  • spotkania z przedstawicielami lokalnych firm,
  • prowadzenie kółek zainteresowań dla uczniów,
  • udzielanie indywidualnych porad uczniom,
  • organizowanie wycieczek.

Formy działań adresowane do rodziców:

  • przekazanie informacji na temat doradztwa zawodowego,
  • przekazanie informacji o możliwości indywidualnej rozmowy z doradcą w PPP,
  • gromadzenie i udostępnianie informacji edukacyjno-zawodowych.

Formy działań adresowane do nauczycieli:

  • tworzenie warunków do wymiany doświadczeń i dzielenia się wiedzą,
  • wspólne stworzenie z uczniami informacji poświęconych zagadnieniom planowania kariery i pracy zawodowej.

Metody w poradnictwie grupowym najczęściej stosowane w pracy doradczej:

  • aktywizujące problemowe; burza mózgów, dyskusja,
  • metoda dramy; inscenizacje i odgrywanie ról,
  • metody testowe,
  • metody audiowizualne; filmy edukacyjne, Internet, programy multimedialne, prezentacje multimedialne,
  • treningi umiejętności społecznych; mini wykłady, pogadanki, dyskusje,
  • techniki plastyczne, gry i zabawy.

8. Treści programowe

Treści programowe z zakresu doradztwa zawodowego dla klas I-VI 

A. Treści programowe z zakresu doradztwa zawodowego dla klas I-III

l. POZNANIE SIEBIE Uczeń:

l. l opisuje swoje zainteresowania i określa, w jaki sposób może je rozwijać;

l .2 prezentuje swoje zainteresowania wobec innych osób;

l .3 podaje przykłady różnorodnych zainteresowań ludzi;

l .4 podaje przykłady swoich mocnych stron w różnych obszarach;

l .5 podejmuje działania w sytuacjach zadaniowych i opisuje, co z nich wyniknęło dla niego i dla innych.

2. ŚWIAT ZAWODÓW I RYNEK PRACY Uczeń:

2. l odgrywa różne role zawodowe w zabawie;

2.2 podaje nazwy zawodów wykonywanych przez osoby w bliższym i dalszym otoczeniu oraz opisuje podstawową specyfikę pracy w wybranych zawodach;

2.3 opisuje, czym jest praca i omawia jej znaczenie w życiu człowieka na wybranych przykładach;

2.4 omawia znaczenie zaangażowania różnych zawodów w kształt otoczenia, w którym funkcjonuje;

2.5 opisuje rolę zdolności i zainteresowań w wykonywaniu danego zawodu;

2.6 posługuje się przyborami i narzędziami zgodnie z ich przeznaczeniem oraz w sposób twórczy i niekonwencjonalny.

3. RYNEK EDUKACYJNY I UCZENIE SIĘ PRZEZ CAŁE ŻYCIE Uczeń:

3.1 uzasadnia potrzebę uczenia się i zdobywania nowych umiejętności;

3.2 wskazuje treści, których lubi się uczyć;

3.3 wymienia różne źródła wiedzy i podejmuje próby korzystania z nich.

4. PLANOWANIE WŁASNEGO ROZWOJU I PODEJMOWANIE DECYZJI EDUKACYJNO-ZAWODOWYCH Uczeń:

4.1 opowiada, kim chciałby zostać i co chciałby robić;

4.2 planuje swoje działania lub działania gmpy, wskazując na podstawowe czynności i zadania niezbędne do realizacji celu;

4.3 próbuje samodzielnie podejmować decyzje w sprawach związanych bezpośrednio z jego osobą.

 

B. Treści programowe z zakresu doradztwa zawodowego dla klas IV-VI 

l. POZNAWANIE WŁASNYCH ZASOBÓW Uczeń:

l. l określa własne zainteresowania i uzdolnienia oraz kompetencje;

1.2 wskazuje swoje mocne strony oraz możliwości ich wykorzystania w różnych dziedzinach życia;

1.3 podejmuje działania w sytuacjach zadaniowych i ocenia swoje działania, formułując wnioski na przyszłość;

1.4 prezentuje swoje zainteresowania i uzdolnienia wobec innych osób z zamiarem zaciekawienia odbiorców.

2. ŚWIAT ZAWODÓW I RYNEK PRACY Uczeń:

2.1 wymienia różne grupy zawodów i podaje przykłady zawodów charakterystycznych dla poszczególnych grup, opisuje różne ścieżki ich uzyskiwania oraz podstawową specyfikę pracy w zawodach;

2.2 opisuje, czym jest praca i jakie ma znaczenie w życiu człowieka;

2.3 podaje czynniki wpływające na wybory zawodowe;

2.4 posługuje się przyborami i narzędziami zgodnie z ich przeznaczeniem oraz w sposób twórczy i niekonwencjonalny;

2.5 wyjaśnia rolę pieniądza we współczesnym świecie i jego związek z pracą.

3. RYNEK EDUKACYJNY I UCZENIE SIĘ PRZEZ CAŁE ŻYCIE Uczeń:

3.1 wskazuje różne sposoby zdobywania wiedzy, korzystając ze znanych mu przykładów, oraz omawia swój indywidualny sposób nauki;

3.2 wskazuje przedmioty szkolne, których lubi się uczyć;

3.3 samodzielnie dociera do informacji i korzysta z różnych źródeł wiedzy.

4. PLANOWANIE WŁASNEGO ROZWOJU I PODEJMOWANIE DECYZJI EDUKACYJNO-ZAWODOWYCH Uczeń:

4. l opowiada o swoich planach edukacyjna-zawodowych;

4.2 planuje swoje działania lub działania grupy, wskazując szczegółowe czynności i zadania niezbędne do realizacji celu;

4.3 próbuje samodzielnie podejmować decyzje w sprawach związanych bezpośrednio lub pośrednio z jego osobą

 

Treści programowe z zakresu doradztwa zawodowego dla klas VII i VIII 

l. POZNAWANIE WŁASNYCH ZASOBÓW Uczeń:

l. l określa wpływ stanu zdrowia na wykonywanie zadań zawodowych;

1.2 rozpoznaje własne zasoby (zainteresowania, zdolności, uzdolnienia, kompetencje, predyspozycje zawodowe);

1.3 dokonuje syntezy przydatnych w planowaniu ścieżki edukacyjno-zawodowej informacji o sobie wynikających z autoanalizy, ocen innych osób oraz innych źródeł;

1.4 rozpoznaje własne ograniczenia jako wyzwania w odniesieniu do planów edukacyjnozawodowych;

1.5 rozpoznaje swoje możliwości i ograniczenia w zakresie wykonywania zadań zawodowych i uwzględnia je w planowaniu ścieżki edukacyjno-zawodowej;

1.6 określa aspiracje i potrzeby w zakresie własnego rozwoju i możliwe sposoby ich realizacji;

l.7 określa własną hierarchię wartości i potrzeb.

2. ŚWIAT ZAWODÓW I RYNEK PRACY Uczeń:

2.1 wyszukuje i analizuje informacje na temat zawodów oraz charakteryzuje wybrane zawody, uwzględniając kwalifikacje wyodrębnione w zawodach oraz możliwości ich uzyskiwania;

2.2 porównuje własne zasoby i preferencje z wymaganiami rynku pracy i oczekiwaniami pracodawców;

2.3 wyjaśnia zjawiska i trendy zachodzące na współczesnym rynku pracy, z uwzględnieniem regionalnego i lokalnego rynku pracy;

2.4 uzasadnia znaczenie pracy w życiu człowieka;

2.5 analizuje znaczenie i możliwości doświadczania pracy;

2.6 wskazuje wartości związane z pracą i etyką zawodową;

2.7 dokonuje autoprezentacji.

3. RYNEK EDUKACYJNY I UCZENIE SIĘ PRZEZ CAŁE ŻYCIE Uczeń:

3.1 analizuje oferty szkół ponadpodstawowych i szkół wyższych pod względem możliwości dalszego kształcenia, korzystając z dostępnych źródeł informacji;

3.2 analizuje kryteria rekrutacyjne do wybranych szkół w kontekście rozpoznania własnych zasobów;

3.3 charakteryzuje strukturę systemu edukacji formalnej oraz możliwości edukacji pozaformalnej i nieformalnej;

3.4 określa znaczenie uczenia się przez całe życie.

4. PLANOWANIE WŁASNEGO ROZWOJU I PODEJMOWANIE DECYZJI EDUKACYJNO-ZAWODOWYCH Uczeń:

4.1 dokonuje wyboru dalszej ścieżki edukacyjno-zawodowej samodzielnie lub przy wsparciu doradczym;

4.2 określa cele i plany edukacyjno-zawodowe, uwzględniając własne zasoby;

4.3 identyfikuje osoby i instytucje wspomagające planowanie ścieżki edukacyjnozawodowej i wyjaśnia, w jakich sytuacjach korzystać z ich pomocy;

4.4 planuje ścieżkę edukacyjno-zawodową, uwzględniając konsekwencje podjętych wyborów

 

 

 

9. Spodziewane efekty wynikające z wdrożenia Wewnątrzszkolnego Systemu Doradztwa Zawodowego

  1. Uczniowie lepiej poznają siebie, swoje mocne i słabe strony,
  2. Uświadomią sobie potrzebę rozpoznawania własnych predyspozycji potrzebnych do wykonywania określonych czynności (zawodów),
  3. Zdobędą wiedzę dotyczącą efektywnego komunikowania się z innymi ludźmi,
  4. Zdobędą wiedzę dotyczącą ścieżek kształcenia oraz informację o różnych zawodach,
  5. Poznają w ogólnym zarysie rynek pracy,
  6. Zdobędą wiedzę o systemie kształcenia ponadpodstawowego,
  7. Poznają zasady rekrutacji do poszczególnych szkół średnich,
  8. Efektywniej będą podejmować decyzje o dalszym kształceniu,
  9. Z pomocą rodziców i nauczycieli będą potrafili rozwiązywać problemy edukacyjno-zawodowe,
  10. Rodzice i nauczyciele uzyskają pomoc i wsparcie w zakresie doradztwa zawodowego.

 

10.  Ewaluacja

Ewaluacja Wewnątrzszkolnego Systemu Doradztwa Zawodowego jest niezbędna, aby działania doradcze na terenie szkoły były zgodne z oczekiwaniami i potrzebami uczniów i rodziców. W tym celu prowadzona będzie obserwacja zajęć indywidualnych i grupowych, a następnie sporządzone zostanie sprawozdanie z realizacji WSDZ.